پێنجەمین کۆنفرانسى نێودەوڵەتى لە بوارى زانستى ئەندازیارى تەلارسازى و شارستانى لە زانکۆى جیهان-هەولێر بەکۆمەڵێک دەرئەنجامى گرنگ کۆتایی بەکارەکانى هێنا

لە ڕۆژانى چوارشەممە و پێنچ شەممە ڕێکەوتى (٢٦-٢٧/٢/٢٠٢٥)، زانکۆى جیهان-هەولێر بەهاوبەشى زانکۆى پۆترا لە مالیزیا و، بەئامادبوونى  ژمارەیەکى بەرچاو لە ئەکادیمیستان و توێژەران و شارەزایان و مامۆستایانى زانکۆ، (پێنجەمین کۆنفرانسى نێودەوڵەتى لە بوارى زانستەکانى ئەندازیارى تەلارسازى و شارستانى)ى بەڕێوەبرد و، بەخستنەڕووى کۆمەڵێک دەرئەنجام کارەکانى کۆنفرانس کۆتای هات.

لە میانەى دوو ڕۆژى کۆنفرانسەکەدا، (٥٤) توێژینەوە لە ڕێگەى (٨) هەشت دانیشتنى جیاواز، لەلایەن توێژەران و پسپۆڕانى ناوخۆیی و عێراق و نێودەوڵەتى لە بوارەکانى (دروستکردنى باڵەخانە و دۆستی ژینگە و پەرەپێدانى بەردەوام، پلاندانانی شار بۆ شارەکان، کەرەستەی بیناسازی، ئەندازیاری ڕێگاوبان، ئەندازیاری پێکهاتەیی و سیستمی ڕووپێوی و زانیاری جوگرافی (GIS) و سودوەرگرتن لە زیرەکى دەستکرد و…هتد) لەلایەن توێژەران و پسپۆڕانى ناوخۆیی و عێراق و نێودەوڵەتى پێشکەشکران، هەروەک دوابەدواى پێشکەشکردنى سەرجەم توێژینەوەکانى ئەو دانیشتنانە، لەلایەن ئامادەبووان و بەشداربووانى کۆنفرانسەکە، چەندین پرسیار ئاراستەى توێژەران کرا، هاوکات بەشێک لە بەشداربووان بەسەرەنج و بۆچون و ڕەخنە زانستیەکانیان توێژینەوەکانیان دەوڵەمەنتر کرد، بەوەش کۆنفرانسەکە گڕوتینێکى زانستى زۆرى لە نێوان ئەندامانى کۆنفرانس دروستکرد، لەهەمانکاتدا توێژەران وەڵامى پرسیار و سەرەنج و بۆچوونى بەشداربوانیان دایەوە.

لە دواى نێوەڕۆى ڕۆژى پێنچ شەممە، ڕێکەوتى (٢٧/٢/٢٠٢٥)، لە هۆڵى کۆنفرانسەکانى زانکۆى جیهان-هەولێر بە مەراسیمێک کۆتایى بەکارنامەى کۆنفرانسەکە هات، بۆ ئەو مەبەستە سەرەتا  کورتە فیلمێک لەبارەى ڕووداوە و چالاکیەکانی پێنجەمین کۆنفرانسى زانستى نێودەوڵەتى ئەندازیارى و شارستانى نمایشکرا.

پاشان  ئەنجام و دەرئەنجام و ڕاسپاردەکانى پێنجەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی ئەندازیارى تەلارسازی و ئەندازیاری شارستانی لەلایەن دکتۆر ڕێبوار ئیبراهیم خوێندرایەوە، کە دواى باسکردن لە چۆنیەتى بەڕێوەچووونى ڕۆژانى کۆنفرانس ڕایگەیاند: بە پشتبەستن بە پێشکەشکردنی سەرەنج و گفتوگۆ و دەرئەنجامەکانی توێژینەوە، کۆنفرانس گەیشتە ئەم پێشنیاز و ئەنجامە سەرەکیانەی خوارەوە:

  1. لە بوارى دیزاینی پەرەپێدانى بەردەوام کۆنفرانس جەخت لەسەر پێشخستن و بەکارهێنانى کەرەستە و شێوازی بیناسازی لە چوارچێوەى پەرەپێدانى بەردەوام بۆ کەمکردنەوەی کاریگەری لەسەر ژینگە دەکات و، هانی یەکخستنی بنەماکانی دروستکردنى باڵەخانەى دۆستى سەوز و ژینگە لە پلاندانانی شار و پڕۆژەکانی ژێرخان دەکاتەوە، هاوکات پەرەپێدانی سیاسەتەکان بۆ پشتگیری لە پێکهاتەکانی بەرگرى لە کەشوهەوادا بە خاڵێکى گرنگ دەزانێ بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی کارەساتە سروشتییەکان.
  2. بۆ یەکگرتن و داهێنانی تەکنەلۆژی؛ کۆنفرانسەکە بە سوودوەرگرتن لە تەکنەلۆژیا دەرکەوتنى زانیاری بیناسازی (BIM)، AI، و IoT دەخوازێ کارى گرنگ بکرێ بۆ بەرزکردنەوەی کارایی دیزاین و بەڕێوەبردنی پڕۆژە. هاوکات وەبەرهێنان لە شارە زیرەکەکان و ژێرخانی دیجیتاڵی بۆ باشترکردنی بارودۆخی ژیانی شارەکان یەکێکى دیکەى ئەو خاڵانەیە کە کۆنفرانس جەختى لەسەر دەکاتەوە، ئەوە جگە لە هاندانی بەکارهێنانی چاپی سێ ڕەهەندی و بیناسازی مۆدیۆلار بۆ بەرزکردنەوەی بەرهەمهێنان و کەمکردنەوەی بەفیڕۆدان.
  3. لەلایەکى دیکەوە و، بەرزکردنەوەی ئاستى فێربوون و توێژینەوە کۆنفرانسەکە بەهێزکردنی هاوکاری نێوان زانکۆکان و ناوەندەکانی توێژینەوە و پیشەسازی بۆ پەرەپێدانی داهێنان بەخاڵێکى گرنگ هەڵوەستەى لەسەر کردەوە، بۆ ئەو مەبەستەش پەرەپێدانی پرۆگرامى نێوان زانستەکان و، گۆڕینی ئاراستەى دیجیتاڵی و ئاوێتەکردنى زانستە ئەندازیار بەهەنگاوێکى پێویستە بۆ داهاتووى دەزانێ. لەگەڵ ئەوەشدا زیادکردنی بودجە و پشتگیری بۆ توێژینەوەى زانستى لە بوارەکانى کەرەستەی بیناسازی و کەمى کاربۆن و گەشەپێدانی بەردەوامی شارەکان کۆنفرانسەکە هەڵوەستەى لەسەر کرد.
  4. پەرەپێدانی پیشەیی و بونیادنانی تواناکان یەکێکى دیکەیە لە ڕاسپاردەکانى کۆنفرانس، ئەوەش لە پێناو دابینکردنی بەرنامەی پەرەپێدانی پیشەیی بەردەوام بۆ ئەوەی ئەندازیاران و تەلارسازان لە ڕەوتە نوێیەکانى بوارە ئاگادار بن، لەو بوارشەدا کۆنفرانس هانى بەدەستهێنانى بڕوانامەى نێودەوڵەتى پراکتیزەکردنى ستاندار و پێوەرە نێودەوڵەتیەکان دەکاتەوە، بۆ ئەوەش ئاسانکاری بۆ دەرفەتی هاوبەشیکردن و پڕۆژەی هاوبەش لەسەر ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتی بە گرنگ دەزانێ.

   لە کۆتایشدا کۆنفرانسەکە ڕۆڵی گرنگی ئەندازیارى تەلارسازی و ئەندازیاری شارستانی لە داڕشتنی ژینگە و بیناسازییە لە چوارچێوەى پەرەپێدانى بەردەوام و بەرگرى و ژینگەى داهێنەرەانە دوپات دەکاتەوە، ئەوەش لە پێناو  چارەسەرکردنی ئاستەنگ و سوودوەرگرتن لە دەرفەتەکانی داهاتوو لە بوارەکەدا، بۆ ئەوە مەبەستەش گرنگى جێبەجێکردنى ئەو خاڵانە دەکەوتە ئەستۆى لایەنە پەیوەندیدارەکان لە بوارى ئەکادیمی، پیشەسازی و دامەزراوە حکومیە پەیوەندیدارەکان، کە پێویست دەکات هاوکار و هەماهەنگى یەکتر بن.

لە بەشێکى دیکەى مەراسیمى کۆتایی کۆنفرانسەکەدا پڕۆفیسۆر دکتۆر ئەمجەد سابر دەلۆ سەرۆکى زانکۆى جیهان-هەولێر وتەیەکى پێشکەش کرد و ڕایگەیاند:  پاش دوو ڕۆژى کارى زانستى و پڕ لە گفتوگۆکردن لە بوارەکانى ئەندازیارى تەلارسازى و شارستانى و دیزاینیى ناوخۆ، هیوادارم خزمەتى مرۆڤایەتى و هەرێمى کوردستان و عێراق بکات، لە بەشێکى دیکەى وتارەکەیدا، سەرۆکى زانکۆى جیهان-هەولێر باسى لە دەسکەوتەکانى زانکۆى جیهان-هەولێر کرد و وتى: زانکۆى جیهان-هەولێر لە ماوەى تەمەنیدا کارى زۆرى کردوە لە پێشەوەیان کۆنفرانسى زانستیە، کە ساڵانە کۆنفرانس لە بوارە جیاکان ئەنجام دەدات، ئەم کۆنفرانسەش کە لە بوارى ئەندازیارییە وەزارەتەکانى سەرچاوەکانى ئاو، ئاوەدانکردنەوە دەستەى وەبەرهێنان و لایەنە پەیوەندیدارەکان دەتوانن سود لە ئەنجامەکانى ئەو کۆنفرانسە وەربگرن، وتیشى هەرچەندە پێشتر زۆر سود لە توێژینەوەى زانستى بۆ لایەنى کەسى و بەرزکردنەوەى نازناوى زانستى بەکاردەهات، بەڵام ئێستا جیهان بچوک بۆتەوە و لە زۆر بواردا دەتوانرێ سود لە توێژینەوەى زانستى بۆ بوارە جیاکان وەربگیرێت، ڕاستە ژینگەى توێژینەوە لە عێراق هاندەر نیە، بەڵام لە شوێنى دیکە و بوارى دیکە هەیە توێژەران دەتوانن سوود بگەێنن و پاڵپشتى توێژینەوەى زانستى بەدەست بهێنن، بەڵام ئەوانە پێویستى بەهەوڵ و ماندوبوونى توێژەران هەیە.

لە کۆتایی وتەکەشیدا؛ پرۆفیسۆر دکتۆر ئەمجەد سابر دەلۆ سوپاس و پێزانینى تایبەت ئاراستەى هەموو ئەو کەسانە کرد، کە لەماوەى ڕابردودا بۆ سەرخستن و بەستنى ئەم کۆنفرانسەدا کاریان کردوە، لەوانە زانکۆى پۆترا لە مالیزیا ، کە هاوبەش و هاوکارى کۆنفرانسەکە بوون، هاوکات سوپاسى لێژنەکانى (زانستى و ئامادەکارى کۆنفرانس، کارگێڕى و دارایى، ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکان، تەکنەلۆژیاى زانیارى، پێشوازى و ڕێکخستنى هۆڵەکانى کۆنفرانس)، هەروەها سوپاسى توێژەران و مامۆستایانى کرد، کە بە توێژینەوە بەنرخەکانیان بەشداری کاریگەریان لە کۆنفرانسەکەدا کردوە و، تەوەرەکانى کۆنفرانسەکەیان دەوڵەمەندتر کردوە.

لە بڕگەی کۆتایی کۆنفرانسەکەدا، پرۆفیسۆر دکتۆر ئەمجەد سابر دەلۆ سەرۆکى زانکۆى جیهان-هەولێر بڕوانامەى بەشداریکردنى بەسەر قسەکەرانى سەرەکى کۆنفرانسەکە و توێژەران و ئامادەکارانى کۆنفرانسەکە دابەشکرد و، کۆتایی بەکارەکانى کۆنفرانس هات، بەو جۆرە زانکۆى جیهان-هەولێر بەهاوبەشى زانکۆى پۆتراى مالیزى کۆتایی بەکارەکانى (پێنجەمین کۆنفرانسى نێودەوڵەتى زانستە کانى ئەندازیارى تەلارسازى و شارستانى) هێنا، واش بڕیارە ئەنجام و دەرئەنجام و پێشنیازەکانى کۆنفرانس بەمەبەستى جێبەجێکردنى بەرز بکرێتەوە بۆ لایەنە پەیوەندیدارەکان.

خۆبەخشەکان

# وێنە ناو ماوە كرێدیت
1 صبيح هاشم مهودر صبيح هاشم مهودر 65 90
2 زانکۆی جیهان-هەولێر زانکۆی جیهان-هەولێر 75 90
3 د. ئەمجەد صابر دیلوی د. ئەمجەد صابر دیلوی 32 90

لە بەرنامەیەكی تەلەڤزیۆنییدا لە كەناڵی ئاسمانیی سپێدە، کە ڕۆژی دووشەممە ڕێكەوتی 28-12-2025، پەخش کرا؛ ڕزگار ساڵح، فێرخوازی قۆناغی سێهەمی بەشی ڕاگەیاندن لە زانكۆی جیهان-هەولێر، باسی لە بەكارهێنانی ژیریی دەستكرد لەلایەن فێرخوازانی زانكۆ کرد.

بەرنامەی (ئەمڕۆی سپێدە) كە لە كەناڵی ئاسمانیی سپێدە پەخش دەكرێت، یەكێك لە تەوەرەكانی ئەمجارەی بەرنامەكەی تەرخان كردبوو بۆ باسكردن لە (بەكارهێنانی ژیریی دەستكرد لەلایەن قوتابیانی زانكۆ)، بۆ ئەو مەبەستەش، كەناڵەكە بانگهێشتی (ڕزگار ساڵح)ـی فێرخوازی بەشی ڕاگەیاندنى كرد بۆ قسەكردن و گفتوگۆ دەربارەی تەوەری بەرنامەكە. لە سەرەتای قسەكانیدا، ڕزگار ساڵح ڕایگەیاند: ژیریی دەستكرد بابەتێكی زۆر نوێ نییە، بەڵام ئێستا زۆر بەربڵاو بووە و خەڵك زۆر بەكاری دەهێنێت، بەتایبەتی لەلایەن فێرخوازانەوە، چونكە ئامڕازێكی زۆر یارمەتیدەرە و دەتوانێت سوودی زۆر گەورە بە بواری خوێندن بگەیەنێت. وتیشی: ژیریی دەستكرد تەواوكەری كاری مرۆڤە و كۆمەڵگە بەرەو پێشەوە دەبات، بەڵام نابێت لەبیرمان بچێت كە ژیریی دەستكرد ناتوانێت بە تەواوی جێگەی كار و پیشەی مرۆڤ بگرێتەوە.

لە بەشێكی دیكەی قسەكانی لە بەرنامەكەدا، ڕزگار ساڵح وتی: پێویستە فێرخوازانی زانكۆ سوودی زیاتر لە تایبەتمەندییەكانی ژیریی دەستكرد وەربگرن، بەڵام نابێت بیكەنە جێگرەوەی بیركردنەوەی خۆیان. ئێمە لە زانكۆ كۆمەڵێك ئەرك و بەرپرسیارێتییمان هەیە، ئاساییە ژیریی دەستكرد وەك هاوكارێك بۆ دەستخستنی زانیاریی زیاتر و، بەمەبەستی ڕێكخستنی كات بەكاری بهێنین، بەڵام نابێت بەتەواوی سەرجەم ئەركەكە لەڕێگەی ئەوەوە جێبەجێ بكەین، چونكە سەرەنجام بە زیان بۆ سەر ئاستی زانستیی و ئەكادیمییمان ئەشكێتەوە.

لە باسی شێوازی مامەڵەی مامۆستا لە بەركاهێنانی ژیریی دەستكرد لەلایەن فێرخوازەوە، ئەو فێرخوازەی بەشی ڕاگەیاندن ئاماژەی بەوەدا كە، بەشێكی زۆری مامۆستاكان ڕێگە دەدەن بە فێرخواز ژیریی دەستكرد بەكاربهێنن، بەڵام بەشێوەیەكی درووست و بە سنوورێكی دیاریكراو، ئەوەش بەو ئامانجەی كە فێرخوازەكە سوود ببینێت، نەك بەپێچەوانەوە زیانی پێ بگەیەنێت. باسی لەوەش كرد، بەشێكی زۆری مامۆستاكانمان لە زانكۆ توانیویانە ژیریی دەستكرد بە فێرخوازان ئاشنا بكەن و ڕێنماییان بكەن كە چۆن ژیریی دەستكرد بەشێوازە درووستەكەی بەكاربهێنن.

لە كۆتایی قسەكانییدا، ڕزگار ساڵح تیشكی خستە سەر ئەوەی كە پێوستە فێرخوازان خۆیان نوێ بكەنەوە و ئاگاداری گۆڕانكارییە تەكنەلۆژییەكانی سەردەم بن، بەتایبەتی كە ئێستا بە سەردەمی ژیریی دەستكرد ناسراوە و نابێت لێی بێئاگا بین.

بەبۆنەی ڕۆژی “ئاڵا”وە، ڕۆژی چوارشەممە ڕێكەوتی 17-12-2025 سەرۆكایەتیی بەشی ڕاگەیاندن لە زانكۆی جیهان-هەولێر چالاكییەكی مەیدانیی بەسەرپەرشتی مامۆستای یاریدەدەر (ئەحمەد جەمال حەمەكەریم) لەنێو بازاڕی میللیی گەڕەكی نەورۆز ئەنجام دا.

لە چالاكییەكەدا كە فێرخوازانی هەردوو قۆناغی یەكەم و دووەمی بەشی ڕاگەیاندن بەشداربوون لە دابەشكردنی ئاڵای كوردستان و بڵاوكراوەیەك بەسەر هاوڵاتییانی بازاڕی میللیی گەڕەكی نەورۆز لە شاری هەولێر. ناوەڕۆكی بڵاوكراوەكە پێكهاتبوو لە زانیاریی دەربارەی ئاڵای كوردستان و پێكهاتەكانی ناو ئاڵاكە، هەروەها باس لە مێژووی هەڵكردنی ئاڵای كوردستان كراوە بۆ یەكەمجار لەلایەن پێشەوا قازی موحەممەدەوە. هەر لەو بڵاوكراوەیەدا كە فێرخوازان دابەشیان كرد، ئاماژە بە بڕیاری ساڵی 2009ـی پەرلەمانی كوردستان دراوە كە تیایدا 17ـی كانوونی یەكەمی هەموو ساڵێكی وەك ڕۆژی ئاڵا دیارییكردووە.

لە چالاكییەكەدا، فێرخوازان ڕۆژی ئاڵایان بەرز ڕاگرت، هەروەها هاوڵاتیانیان ئاشناى مێژووی درووستبوونی ئاڵای كوردستان و ڕۆژى ئاڵا کرد.

سەرۆكایەتیی بەشی ڕاگەیاندن لە زانکۆی جیهان – هەولێر ڕۆژی یەکشەممە، ڕێکەوتی ٧-١٢-٢٠٢٥،پێشوازیی كرد لە مەناف موبارەک بەرپرسی پرۆژەکانی تۆڕی DWـی ئەڵمانی و، وۆركشۆپێكی بەئامانجی بەهێزکردنی توانا پیشەییەکانی فێرخوازان و گرێدانی لایەنی تیۆری بە ئەزموونە نێودەوڵەتییە مەیدانییەکان ئەنجام دا.

لەو وۆركشۆپەدا، كە لە هۆڵی ئەكادیمیای جیهان بۆ ڕاهێنان و پەرەپێدان بەشێوەیەكی چڕ دەستی پێکرد، ژمارەیەك لە فێرخوازانی بەشی ڕاگەیاندن لە هەموو قۆناغە جیاوازەكان ئامادەیبوون و، بۆ ماوەی دوو ڕۆژ بەردەوام بوو، لە وۆركشۆپەكەدا بەشێوەیەکی سەرەکیی گرنگیی درا بە پێشبینیکردنی داهاتووی پیشەیی بۆ فێرخوازان و گفتوگۆکردن لەسەر ڕێگە و میکانیزمە نوێیەکان کە توانای ئەوەیان پێدەدات بە متمانە و شارەزاییەوە بچنە ناو بازاڕی کاری میدیاییەوە.

بۆ ئەو مەبەستە مەناف موبارەک بەشێکی گەورەی وۆرکشۆپەکەی تەرخان کرد بۆ لایەنی تەکنیکی و پراکتیکی، کە تیایدا ڕوونکردنەوەیەکی وردی پێشکەش بە فێرخوازان کرد دەربارەی ئەپڵیکەیشنی DPA، هاوكات باسی چۆنیەتی سوودوەرگرتنی كرد لەم ئەپڵیکەیشنە و، بەکارهێنانی وەک ئامڕازێکی کاریگەر لە کاری ڕۆژنامەوانییدا كرد.