د چارچۆڤێ چالاکییێن دەزگایێ (زەکاتا زانستی) دا ل زانکۆیا جیهان-دهۆک بۆ هۆشیاری و گەشەپێدانا جڤاکی، ل ڕێکەفتی 24/6/2026 و ب ئامادەبوونا ژمارەکا مامۆستا و فەرمانبەران، سمینارەک ژ لایێ بەڕێز (د. دژوار ئەحمەد) مامۆستایێ بەشێ یاسا، ل دۆر “دیسپلین و لێپرسین د ژینگەها زانکۆیێ دا” هاتە پێشکێشکرن
:تەوەرێن سمینارێ
ناساندنا تێگەهێ دیسپلینا ئەکادیمی و رەفتار و گرنگیا وێ د ناڤ کەمپا زانکۆیێ دا
ڕوونکرنا تێگەهێ لێپرسینێ (المساءلة) وەک پێنگاڤەک بۆ پاراستنا دادپەروەری و دڵنیاییا جۆری
شلوڤەکرنا ڕێنمایی و یاسایێن زانکۆیێ یێن گرێدایی ب ماف و ئەرکێن ستافێ ئەکادیمی
لە چوارچێوەی کاری خۆبەخشی دەزگای زەکاتی زانست لە زانکۆی جیهان سلێمانی، ئەمڕۆ شەممە (١١ی ٧ی ٢٠٢٦)، کاتژمێر (٩:٠٠)ی سەرلەبەیانی، چوارەمین خولی ڕاهێنانی پیشەیی بۆ پارێزەران لە زانکۆی جیهان-سلێمانی دەستی پێکرد. ئەم خولە بە هاوبەشی لە نێوان زانکۆی جیهان-سلێمانی و دادگای تێهەڵچوونەوەی ناوچەی سلێمانی، و بە سەرپەرشتی دەزگای زەکاتی زانست و بەشی یاسای زانکۆ ڕێکخراوە، بە ئامادەبوونی هەریەک لە بەڕێزان: دادوەر عومەر ئەحمەد محەمەد سەرۆکی دادگای تێهەڵچوونەوەی ناوچەی سلێمانی، پ.د. ئاوات عومەر حاجی سەرۆکی دادگای تێهەڵچوونەوەی ناوچەی گەرمیان، و یاریدەدەری سەرۆکی زانکۆ پ.ی.د. سادات عەبدوڵا، پ.ی.د. نووری حەمە سەعید بەڕێوەبەری دەزگای زەکاتی زانست، و دادوەرە بەڕێزەکان مامۆستایانی خولەکە، و ژمارەیەکی بەرچاو لە دەرچووان و پارێزەران.
پانێڵی دەستپێک: (پیشەییبوون لە پارێزەرایەتیدا)
سەرەتای خولەکە بە بەڕێوەچوونی پانێڵێک لەژێر ناونیشانی (پیشەییبوون لە پارێزەرایەتیدا: لە نێوان پابەندبوونی ئەخلاقی و کارامەیی یاساییدا) دەستی پێکرد. پانێڵەکە لەلایەن پ.ی.د. نووری حەمە سەعیدەوە بەڕێوەبرا و دوو تەوەرەی سەرەکی لەخۆگرت:
تەوەرەی یەکەم: (ئەرکە ئەخلاقییەکانی پارێزەر)
لەلایەن بەڕێز دادوەر عومەر ئەحمەد محەمەد پێشکەش کرا، تێیدا تیشک خرایە سەر گرنگیی لایەنی ئەخلاقی لە پیشەی پارێزەرایەتیدا، لەوانە: (ئەمانەت، ڕاستگۆیی، نهێنیپارێزی، و بایەخدان بە خۆپێگەیاندن و خوێندنەوەی بەردەوام).
تەوەرەی دووەم: (سەرنجێکی گشتگیر لە بنەماکانی داوا مەدەنی و سزایەکان)
لەلایەن بەڕێز دادوەر پ.د. ئاوات عومەر حاجی پێشکەش کرا، کە تێیدا بەشێوازێکی زانستی تیشکی خستە سەر گرنگترین بنەما یاساییەکانی تایبەت بە داوا مەدەنی و سزایەکان.
بەردەوامیی خولەکە:
ئەم خولە ڕاهێنانە پڕبایەخە، هەموو ڕۆژانی شەممەیەک لە کاتژمێر (٩:٠٠)ی سەرلەبەیانی لە کەمپەسی زانکۆی جیهان-سلێمانی بەردەوام دەبێت و تا کۆتایی مانگی (٨)ی ئەمساڵ دەخایەنێت.
ل رێكەفتى ٦/٧/٢٠٢٦، د چارچۆڤێ پرۆژە و چالاكیێن بەردەوام یێن دەزگەهێ (زەکاتا زانستی) یێ زانکۆیا جیهان-دهۆک دا، د. مەحمود مراد ئیبراهیم ماموستایێ بهشێ یاسا، سمینارەک بۆ بهێزکرنا شیانێن كارمهندێن وەزارەتا ناڤخۆ ل پارێزگەها دهۆکێ پێشکەشکر، ل ژێر ناڤونیشانێ: «سیستەمێ دیسپلینێ یێ هێزێن ئاسایشا ناڤخۆ و کارتێکرنا وى د بهێزکرنا شیانێن ئێمناهیێ دا»…..
ل روژا ئێکى رێکەفتی (12/1/2026)، هژمارەکا قوتابیێن زانکویا جیهان-دهۆک ب دەستپێشخەریا راگرێ کولیژا یاسا بەرێز (د.رێبەر حسێن) و ب سەرپەرشتیا بەرپرسێ ئەکادیمیا جیهان-دهۆک “شیان مهدی” بەشداربوون د ورکشۆپەکا گرنگدا کو ژلایێ ڕێکخراوا “ژیندا” و دەستەیا سەربەخۆ یا مافێن مرۆڤان-نڤیسینگەها دهۆک ڤە و ب هەماهەنگی دگەل زانکویا جیهان-دهۆک هاتبوو ڕێکخستن.
د ڤێ ڕۆینشتنێدا پەیڤا بخێرهاتنێ ژلایێ سەرۆکا ڕێکخراوا ژیندا “خاتون چیمەن”ڤە وسەرۆکێ دەستەیا مافێن مرۆڤی-ئۆفیسا دهۆک هێژا “دلێر عبداللە حسن” پەیڤا نڤیسینگەهێ پێشکێشکر.
پاشی ل دویڤ وی پروگرامێ هاتییە دەستنیشانکرن پروگرام ب بابەتێ بەڕێز “د.اسماعیل ئەبابەکر بامەڕنی”ماموستایێ زانکویێ هاتە نیشاندان کو ل بن ناڤ و
ل روژا دووى رێکەفتی (18/1/2026)، هژمارەکا قوتابیێن زانکویا جیهان-دهۆک ب دەستپێشخەریا راگرێ کولیژا یاسا بەرێز (د.رێبەر حسێن) و ب سەرپەرشتیا بەرپرسێ ئەکادیمیا جیهان-دهۆک “شیان مهدی” بەشداربوون د ورکشۆپەکا گرنگدا کو ژلایێ ڕێکخراوا “ژیندا” و دەستەیا سەربەخۆ یا مافێن مرۆڤان-نڤیسینگەها دهۆک و دیوانا ژنێن دهۆک بۆ ئاشتی و بەژداریێ و ب هەماهەنگی دگەل زانکویا جیهان-دهۆک هاتبوو ڕێکخستن.
د ڤێ ڕۆینشتنێدا پەیڤا بخێرهاتنێ ژلایێ سەرۆکا ڕێکخراوا ژیندا “خاتون چیمەن”ڤە وسەرۆکێ دەستەیا مافێن مرۆڤی-ئۆفیسا دهۆک هێژا “دلێر عبداللە حسن” پەیڤا نڤیسینگەهێ پێشکێشکر.
پاشی ل دویڤ وی پروگرامێ هاتییە دەستنیشانکرن پروگرام ب بابەتێ بەڕێز “د.اسماعیل ئەبابەکر بامەڕنی”ماموستایێ زانکویێ هاتە نیشاندان کو ل بن ناڤ و نیشانێن (ڕۆلێ فەلسەفا یاسادانەری د گهوڕینا هزرێن جڤاکی و تاکە کەسیدا). د ڕۆینشتنا دووێ دا بەڕێز “د.زبیدە سیدصالح” بابەتێ وورکشۆپا خوە ل بن ناڤ و نیشانێن (کاریگەریا شەرمزاریا جڤاکی ل سەر بەشداریا کارا یا ئافرەتان) پێشکێشکر. ل دویماهیێ ب دانوستاندنەکا ئەکادیمی قوتابیێن زانکویا جیهان-دهۆک و ڕاهێنەرێن هێژا تیشک ئێخستە سەر نەنگیا جڤاکی و گرنگیا پشکداریا ئافرەتان د جڤاکیدا. هەروەسان دیالۆگەكا ڤەکری و گوهۆرینا دیتنان و گەنگەشەیێن بمفا هاتنەکرن ل سەر چەوانیا بەرهەنگاربوونا وێنەیێن جێگیر و پشتەڤانیکرنا رۆلێ کارایێ ئافرەتان د ناڤ کومەلگەهێ دا. یا ژ هەژیە بێژین ئەڤ چالاكیە پشكهكه ژ پرۆژهیێ “ئافرەتێن دهۆکێ دەنگێ خۆ ددەن بۆ ئاشتیێ: بەرەڤ بەشداریەکا دادپەروەرانە و هەڤگرتی” ل گۆرەیی بریارا ئەنجومەنێ ئاسایشا نەتەوەیێن ئێکگرتی یا ژمارە 1325، كو ژ لایێ (WFWI) و (FCDO) ڤه دهێته پشتهڤانیكرن.
رۆژی سێشەممە، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥، بەڕێوەبەری دەزگای زەکاتی زانست لە زانکۆی جیھان-سلێمانی (پ.ی.د. نوری حمە سعید)، سیمینارێکی پێشکەش بە قوتابیانی کۆمەڵگەی پەروەردەیی (سامی حسێن نازم) لە کۆمەڵگەی نیشتەجێبوونی چوارچرای نوێ کرد.
لە سیمینارەکەدا، تیشکیان خستە سەر گرنگترین تاوانە باوەکانی نەوجەوانان لە ڕوانگەی شەرع و یاساوە. ھەروەھا، پوختەیەکی لەسەر یاسای چاودێریی نەوجەوانانی خستەڕوو. یەکێکی تر لە تەوەرەکانی سیمینارەکە، تاوانەکانی خراپ بەکارھێنانی ئامێرەکانی پەیوەندی بوو. لە کۆتاییدا جەخت لەسەر پاراستنی بەھا باڵاکان لە ناوەندەکانی خوێندندا کرایەوە. زۆر سوپاس بۆ ئیدارەو مامۆستایانی کۆمەڵگەکە لە سەر ڕێزو پێشوازی گەرمیان.
باسی کێشەکانی یاسای وکێشه کانی زەوی کشتوکالی و کێشەی حەشدی شعبی و کێشەکانی نەوت و بووجەو سەرف نەکردنی بووجە تەشغیلی بۆهەرێم کێشەی شەریکاتەکان
دهزگایێ زهكاتا زانستى دوو سمینارێن هۆشیارىێ پێشكێشكرن د چارچووڤێ پرۆژێ بهێزكرنا شیانێن گهنجان ل دویف راسپاردێن بهرێز (پ.د.زیرڤان عبدالمحسن أسعد) سهرۆكێ زانكویێ، و د چارچووڤێ ههولێن بهردهوام یێن پێشڤهبرنا بهرنامێ هۆشیارى و پێگههاندن و رهوشهنبیریا گشتى بۆ تهخ و چینێن جودا یێن جڤاكى بتایبهت تهخا گهنجان، ل رێكهفتى (30/7/2025) دوو سمینار هاتنه پێشكێشكرن ژلایێ دهزگایێ زهكاتا زانستى ب ههماههنگى دگهل رێڤهبهریا لاوان ل پارێزگهها دهۆكێ بۆ پشكدارێن خۆلا رێك و ئامرازێن فێربوونا زمانێ ئنگلیزى ژلایێ بهرێزان: 1ـ د.دژوار احمد ژ بهشێ یاسا، ل دۆر رهوشهنبیریا یاسایى و یاسا خراب بكارئینانا ئامیرێن پهیوهندیكرنێ. 2ـ م.خالد ابراهیم ژ بهشێ زانستێن كۆمپیوتهرى/ ل دۆر شاشیێن دهێنه ئهنجامدان د ئالاڤێن پهیوهندیكرنێ دا بتایبهت تۆرێن جڤاكى ژلایێ تهكنۆلۆجیا.
بەشی یاسای زانکۆی جیهان ـ سلێمانی، بەهاوبەشی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی ئاڕاستەکردن و ڕابەریکردنی مەعنەوی بەشی سلێمانی، لە هۆڵی سیمیناری بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی سیمینارێکی تایبەت بە میتۆد و ڕێبازەکانی نووسینەوەی توێژینەوەی زانستی بۆ کۆمەڵە ئەفسەرێکی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی پێشکەش کرد، سەرەتا بەڕێز عمید ئاری معروف بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی ئاڕاستەکردن و ڕابەریکردنی مەعنەوی بەشی سلێمانی، سوپاسی زانکۆی جیهان ـ سلێمانی و بەشی یاسای هەمان زانکۆی کرد بۆ بەدەمەوە هاتنی بەردەوامی ئەم کارانە لە پێشتر و ئێستادا، پاشان باسی گرنگی زانینی چۆنیەتی نووسینەوەی توێژینەوەی زانستی کرد وەک یەکێک لە مەرجەکانی پلە بەرزکردنەوەی ئەفسەرانی وەزارەتی ناوخۆ.
ڕێکەوتی ٢٤/٢/٢٠٢٤، دەزگای زەکاتی زانست بە هاوکاری بەشی یاسا و بەرێوەبەرایەتی کارگێڕی زانکۆ، سیمینارێکی زانستییان سازکرد کە بەڕێز هۆشمەند عوسمان ڕەسوڵ یاریدەدەری بەڕێوەبەری فەرمانگەی دەستەبەری کۆمەڵایەتی سلێمانی بابەتێکی تێدا پێشکەش کرد. سیمینارەکە بریتی بوو ە پێشکەشکردنی شیکارییەکی گشتگیر لەسەر “پوختەی یاسای خانەنشینی” و دەستەبەری کۆمەڵایەتی.
گرنگی ئەم سیمینارە و ئامانجی پێشکەشکردنی تێڕوانینێکی یاسایی بوو سەبارەت بە یاسا و ڕێنماییە پەیوەندیدارەکانی پەیوەست بە یاساکانی خانەنشینی و پلانەکانی دەستەبەری کۆمەڵایەتی. بە خستنەڕووی ئەم چوارچێوە یاساییانە، پێشکەشکار هەوڵیدا خوێندکارانی یاسا، هەروەها ستافی ئەکادیمی و کارگێڕی، بە تێگەیشتنێکی قووڵتر لە شایستەی خانەنشینی و دەستەبری کۆمەڵایەتییان دابین بکات.
سیمینارەکە دەرفەتێکی بە نرخ بوو بۆ خوێندکارانی یاسا بۆ پڕکردنەوەی بۆشایی نێوان تیۆری یاسایی و بەکارهێنانی پراکتیکی، وە خوێندکاران توانیان تێڕوانینێکی پراکتیکی لە جێبەجێکردنی بنەما یاساییەکان بەدەستبهێنن.
هاوکاری نێوان دەزگای زەکاتی زانست، بەشی یاسا، و بەڕێوەبەرایەتی کارگێڕی زانکۆ، جەخت لەسەر پابەندبوونی زانکۆی جیهان دەکەنەوە بۆ پێشکەشکردنی پەروەردەی گشتگیر و بەهێزکردنی کۆمەڵگە بە زانستی جەوهەری لە بواری یاسا و ئاسایشی کۆمەڵایەتیدا.
مەبەست لەم جۆرە چالاکییە زانستییانە دەوڵەمەندکردنی ئەزموونی ئەکادیمی و گەشەپێدانی پیشەیی خوێندکار و ستافی کارگێڕییە.
ڕێوڕەسمی کۆتاییهێنانی(خولی پیشەیی پارێزەران): ڕۆژی شەممە (٢٣/٨/٢٠٢٥) لە زانکۆی جیهان سلێمانی ڕێوڕەسمی کۆتاییهێنانی خولی سێیەمی پیشەیی پارێزەران بەڕێوەچوو، کە دەزگای زەکاتی زانست بە هاوبەشی لە گەڵ بەشی یاسادا ڕێکیان خستبوو، بە ئامادەبوونی مامۆستایانی خولەکە، هەر یەک لە بەڕێزان: دادوەر عبدالکریم حیدر علي (ئەندامی پێشوی دادگای پێداچونەوەی هەرێم)، وبەڕێز: جاسم جزا جافر( ئەندامی جێگرەوەی دادگای باڵای فیدرالی عێراق)، وبەڕێز: دادوەر سۆران إبراهيم دادوەری دادگای باری کەسێتی ١ لە سلێمانی، وبەڕێز: دادوەر سیروان ڕەووف علي، دادوەری دادگای بەرایی چوارتا، هەروەها بە ئامادەبوونی هەریەک لە بەڕێزان: بەڕێز: پ.ی.د. سادات عبداللە عزیز یاریدەدەری سەرۆکی زانکۆ، و بەڕێز: پ.ی.د. نوری حمە سعید بەڕێوەبەری دەزگای زەکاتی زانست، وبەڕێز: د. ئاسۆ حمەشین عبدالکریم سەرۆکی بەشی یاسا، وبەڕێز: د. دژوار أنور بەڕێوەبەری کارگێڕی زانکۆ، لە ڕێوڕەسمەکەدا قەڵغانی ڕێزلێنانی سەرۆکایەتی زانکۆ بە دادوەرە بەڕێزەکان بەخشرا لە پای ئەرک وماندووبونیان، دواتر سوپاس وپێزانینی سەرۆکایەتی بەخشرا بە چاودێرانی خولەکە هەر یەک لە دەرچووانی بەشی یاسا، بەڕێزان: یارا سەروەر جلیل، ئاریا عمر احمد، نما صالح احمد، هێلین سالار عبداللە، سرود جلال حمە غریب، ولە کۆتایی خولەکەدا بڕوانامەی بەشداربوون بەخشرا بە بەشداربووانی خولەکە، شایانی باسە ئەم خولە لە (٢٨/٦) دەستی پێکرد ولە (٢٣/٨) کۆتایی پێهێنرا، کە سەرجەم کاتژمێرەکانی وانەوتنەوە تیایدا زیاتر لە (٢٤)کاتژمێر بوو.
