ل رێكەفتى ٦/٧/٢٠٢٦، د چارچۆڤێ پرۆژە و چالاكیێن بەردەوام یێن دەزگەهێ (زەکاتا زانستی) یێ زانکۆیا جیهان-دهۆک دا، د. مەحمود مراد ئیبراهیم ماموستایێ بهشێ یاسا، سمینارەک بۆ بهێزکرنا شیانێن كارمهندێن وەزارەتا ناڤخۆ ل پارێزگەها دهۆکێ پێشکەشکر، ل ژێر ناڤونیشانێ: «سیستەمێ دیسپلینێ یێ هێزێن ئاسایشا ناڤخۆ و کارتێکرنا وى د بهێزکرنا شیانێن ئێمناهیێ دا»…..
هیچ خۆبەخشێک بۆ ئەم چاڵاكییە زیاد نەکراوە.
ل ڕێکەفتی 30/6/2026، د بەردەوامیا کار و خزمەتێن دەزگایێ (زەکاتا زانستی) ل زانکۆیا جیهان-دهۆک بۆ هۆشیاری و گەشەپێدانا جڤاکی، سمینارەک ژ لایێ بەڕێز (پ.د. بیار محمدرشید عمر)، ل دۆر بابەتێ “ڕەوشەنبیر کی یە؟” هاتە پێشکێشکرن، ب ئامادەبوونا هژمارەکا بەرچاڤ ژ مامۆستا و فەرمانبەرێن زانکۆیێ.
لە چوارچێوەی کاری خۆبەخشی دەزگای زەکاتی زانست لە زانکۆی جیهان سلێمانی، لە چوارچێوەی چالاکییە زانستییە بەردەوامەکان و پەرەپێدانی پەیوەندییە ئەکادیمییەکان، و لە ژێر ڕۆشنایی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان زانکۆی جیهان-سلێمانی و سەرۆکایەتیی شارەوانیی سلێمانی، ئەمڕۆ یەکشەممە ٢١ـی حوزەیرانی ٢٠٢٦، خولێکی تایبەت و پێشکەوتوو لە بواری “بەڕێوەبردنی سەرچاوە ئاوییەکان و ڕووبەڕووبوونەوەی مەترسییەکانی لافاو” دەستیپێکرد. ئەم خولە کە ماوەی سێ ڕۆژ دەخایەنێت، لەلایەن تیمێکی پسپۆڕی ئەندازیاری لە زانکۆی (Old Dominion) ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە شێوەی ئۆنلاین پێشکەش دەکرێت. ئامانجی سەرەکیی خولەکە ئاشناکردنی ئەندازیاران و بەشداربووانە بە نوێترین تەکنەلۆجیا و ڕێگاچارە جیهانییەکان بۆ پاراستنی کوالێتی ئاوی سەر زەوی و کەمکردنەوەی زیانەکانی لافاو لە شارەکەماندا. زانکۆی جیهان-سلێمانی هەمیشە هەوڵدەدات ببێتە پردێک بۆ گواستنەوەی ئەزموونە جیهانییەکان بۆ ناوخۆی هەرێمی کوردستان، بە مەبەستی بەهێزکردنی توانای دامەزراوەکان و دۆزینەوەی چارەسەری زانستی بۆ کێشە ژینگەییەکان.
گروپێک لە فێرخوازانی بەشی تەکنیکی سڕکردن لە زانکۆی جیهان-هەولێر، سەردانێکی زانستی و پراکتیکی بۆ نەخۆشخانەی فریاکەوتنی ڕۆژئاوای هەولێر ئەنجامدا و، چالاکیەکى پراکتیکیان بەڕێوەبرد.
لەمیانەى ئەو سەردانە، کە ڕۆژى پێنچ شەممە ڕێکەوتی 30-10-2026 بە سەرپەرشتی دکتۆر محەمەد ئەمین سەرمەد قاسم بەڕێوەچوو، فێرخوازانی قۆناغی سێیەم کە پێکهاتبوون لە هەریەک لە یوسف موهەنەد ئەنوەر، پرژە کەیفی، و ئالا حوسێن چەند چالاکیەکى جۆراوجۆریان ئەنجامدا، سەردانەکە بە گەشتێکی مەیدانی بۆ چەندین یەکەی گرنگ و هەستیار لەناو نەخۆشخانەکەدا دەستى پێکرد، کە بریتی بوون لە هۆڵی پێشوازی و پۆلێنکردنی نەخۆشەکان (Triage)، هۆڵی فریاکەوتن و ڕووداوەکان (Red Zone) کە بۆ حاڵەتە زۆر مەترسیدارەکانە، هۆڵی بەدواداچوون و چاودێری (Yellow Zone) بۆ حاڵەتە مامناوەندەکان، هەروەها یەکەی چاودێری چڕی پزیشکی (Medical ICU) کە تێیدا نەخۆشانی تایبەت و مەترسیدار دەخرێنە ژێر چاودێری ورد. لە میانەی گەشتەکەدا، فێرخوازان بە وردی چاودێری پڕۆسەکانی وەرگرتنی نەخۆش، هەڵسەنگاندنی خێرای حاڵەتەکان، و میکانیزمەکانی بڕیاردان لەبارەی چارەسەری سەرەتاییەوە کرد.
لە بەشێکى دیکەى ئەو سەردانەدا، فێرخوازان بە شێوەیەکی چڕوپڕ ئاشناى نوێترین ئامێرە پزیشکییەکان و میکانیزمەکانی کارپێکردنیان کران، لەوانە: ئامێری DC Shock بۆ ڕێکخستنەوەی لێدانی دڵ، ئامێری Ultra Sound بۆ بینینی ئەندامەکانی ناوەوەی جەستە، ئامێری Ventilator بۆ یارمەتیدانی هەناسەدان، Blood Pressure Monitor بۆ پێوانەکردنی فشاری خوێن، و Pulse Oximetry بۆ پێوانەکردنی ڕێژەی ئۆکسجین لە خوێندا. جگە لەمەش، ڕاهێنانی پراکتیکی وردیان پێکرا لەسەر چۆنیەتی ئامادەکردنی دۆزینەوەى دەمارەکان و شێوازە دروستەکانی دانانی (Cannula) ، هەروەها چۆنیەتی ئامادەکردنی دەرمانە پێویستەکان و پێدانیان بە نەخۆش.
خاڵێکی گرنگی دیکەی ڕاهێنانەکە بریتی بوو لە فێرکردنی چۆنیەتی وەرگرتنی مێژووی نەخۆشی (Take History) لە نەخۆش بە شێوازێکی زانستی و ورد، کە ئەمەش بنەمایەکی سەرەکییە بۆ دیاریکردنی دەستنیشانکردنی دروست و دانانی پلانی چارەسەری گونجاو. ئەم ڕاهێنانە پراکتیکییە یارمەتی فێرخوازانی دا بۆ بەکارهێنانی زانیارییە تیۆرییەکان لەسەر ئامێرەکان و پڕۆسە پزیشکییەکان لە دۆخی ڕاستەقینەی نەخۆشخانەدا.
