بەئامادەبونى پرۆفیسۆر دکتۆر ئەمجەد سابر دەلۆ سەرۆکى زانکۆى جیهان-هەولێر وۆرکشۆپێک لەبارەى داهاتووى ژینگە بەڕێوەچوو

لە چوارچێوەى کار و پرۆژەکانى سەرۆکایەتى زانکۆى جیهان-هەولێر بۆ جێبەجێکردنى (١٧) ئامانجى نەتەوەیەکگرتووەکان تایبەت بە پەرەپێدانى بەردەوام، لە زانکۆى جیهان-هەولێر وۆرکشۆپێک بەناونیشانى “داهاتوویەکى سەوز: وۆرک شۆپێک لەسەر پراکتیزە بەردەوامەکان” بەڕێوەچوو.

ئەمڕۆ چوارشەممە ڕێکەوتى (١٦/١٠/٢٠٢٤) لە هۆڵى کۆنفرانسەکانى زانکۆ، بەئامادەبوونى پرۆفیسۆر دکتۆر ئەمجەد سابر دەلۆ سەرۆکى زانکۆى جیهان-هەولێر و، یاریدەدەرانى سەرۆکى زانکۆ و مامۆستایان و، ژمارەیەکى زۆر لە فێرخوازان، ڕاگرایەتى کۆلێژى زانستە کارگێڕى و داراییەکان بەهاوبەشى لەگەڵ (مەیپڵ تر بۆ گەشەپێدانى کۆمەڵگە و بڵاوکردنەوەى هۆشیارى ژینگەیی) وۆرکشۆپێک بەڕێوەچوو.

لەسەرەتاى وۆرکشۆپەکەدا، پرۆفیسۆر دکتۆر ئەمجەد سابر دەلۆ سەرۆکى زانکۆى جیهان-هەولێر وتارێکى پێشکەشکرد و وتى: خۆشحاڵم ئەمڕۆ کۆلێژێکى زانکۆکەمان لەگەڵ ڕێکخراوێک هەوڵ دەدات لەسەر ئاستێکى جیهانى داهاتویەکى پڕشنگدار بۆ نەوەکانى داهاتومان دابین بکات، ئاشکرایە ئەو (١٧) ئامانجەى کە لەلایەن نەتەوەیەکگرتوەکانەوە دانراوە، هەموو سەرکردەکانى جیهان سورن لەسەر ئەوەى تا ساڵى (٢٠٣٠) خاڵەکانى جێبەجێ بکرێن، وتیشى: ئێمەش وەک دەزگایەکى زانستى لەسەر ئاستى عێراق و هەرێمى کوردستان، کە ڕۆڵێکى دیارى و بەرچاومان لە پەروەردەکردنى فێرخوازان بۆ دواڕۆژ هەیە، بۆیە ئەرکەکانمان تەنها بریتی نیە لە پەروەردەکردن بەڵکو بریتیە لە جێبەجێکردنى ئەو (١٧) ئامانجەش، بۆ ئەو مەبەستەش لێژنەیەک و بۆردێکمان بەجیا پێکهێناوە، کە نوێنەرى وڵاتانى دەرەوەشى لەخۆگرتوە بۆ ئەوەى زانکۆى جیهان-هەولێر بتوانێ جێگەى خۆى بکاتەوە لەناو ئەو (١٧) ئامانجەى کە هەیە و پێى دەڵێن (کورسى)، سەرۆکى زانکۆى جیهان-هەولێر وتى: ئێستا لەهەر زانکۆیەک بپرسی دەڵێ ئەوەندە کورسیم هەیە، بۆیە لێژنەکەى ئێمەش کار و هەنگاوى باشیان ناوە و، (٥) پێنچ ئامانجیان وەک قۆناغى یەکەم دیاریکردوە و بە چڕى کارى لەسەر دەکەن بۆ ئەوەى بتوانین کورسیەک لە نەتەوەیەکگرتوەکان بەدەست بهێنین.

پرۆفیسۆر دکتۆر ئەمجەد سابر دەلۆ وتیشى ئەم پرۆسەیە بەتەنها کارى زانکۆ نیە، بەڵکو کارى زانکۆ و ئەو ڕێکخراوەە بەڕێزە و فێرخوازان و کۆمەڵگەشە، چونکە هەمومان پێکەوە بۆ ئەوە کاردەکەین تا کۆمەڵگە بگەێنینە ئاستى داواکار لەو (١٧) ئامانجە، وتیشى ئەم وۆرکشۆە یەکێکە لە وۆرکشۆپە هەر گرنگەکان تا بەهۆیەوە بتوانین بنەمایەک دابنێین بۆ بەرەوپێشبردنى کۆمەڵگەکەمان، چونکە هەرێمى کوردستان هیچى لە وڵاتان و کۆمەڵگەکانى دکە کەمتر نیە، دامەزراوەکانمان هیچیان لە دامەزراوەى وڵاتان کەمتر نین، ژینگى ئێمەش ئامادەیە بۆ پیادەکردنى ئەو کارانە، چونکە ژێرخانێکى پتەو و باشمان هەیە بۆ ئەوەى ئەو (١٧) ئامانجە بەدى بهێنین.

سەرۆکى زانکۆى جیهان-هەولێر بەشێکى دیکەى وتارەکەى تەرخانکرد بۆ ئەو کار و پڕۆژانەى لە ڕابردو جێبەجێیان کردوە و، بۆ ئەوەش وتى: لە زانکۆى جیهان-هەولێر بۆ کۆمەککردنى هەژار و لێقەومان و ئەوانەى پێویستیان بە هاوکارى و دەستگیرۆیی هەیە، کۆمەڵێک پرۆژەى گرنگە جێبەجێ کراوە، بەتایبەت لە نۆژەنکردنەوەى قوتابخانەکە و ئەنجامدانى چالاکى خۆبەخشى و خێرخوازى لە مانگى ڕەمەزان، هەموو ئەوانەش بە هەوڵ و کۆششى مامۆستایان و فێرخوازان بووە، ئەمانە بەشێکن لەو ئامانجانە، ڕونیشیکردەوە، کە بەرنامەى ساڵى داهاتوو بریتى دەبێ لەوەى کار و پرۆژەى گەورەتر و زیاتر جێبەجێ بکەین، ئەوەش بە پاڵپشتى فێرخوازان و مامۆستایان و خێزان و کەسوکارەکانیان تاوەک هەر ئاستى وڵاتێکى پێشکەوتوو نموونە جوانەکانى خۆمان پیشان بدەین و ببینە بەشێک لە پرۆژەیەکى جیهانى.

پاشان بەرنامەى کارى وۆرکشۆپەکە دەستپێکرد، بۆ ئەوەش مامۆستاى یاریدەدەر ئەزوەر مەهدى سەرۆکى بەشى ڕاگەیاندن بابەتێکى بەناونیشانى سەرەتایەک دەربارەى (شۆردنی سەوز و بەبازاڕکردنی سەوز) پێشکەشکرد، هەروەها هاکار بارزانى بەڕێوەبەرى ڕێکخراوى (مەیپڵ ترى بۆ گەشەپێدانى کۆمەڵگە و بڵاوکردنەوەى هۆشیارى ژینگەیی) بابەتێکى لەبارەى (بونیادنانى داهاتویەکى بەردەوام: ڕێکخستنی ئەرکەکەمان لەگەڵ کردەوەی تاکەکەسی) پێشکەشکرد، دواتریش مامۆستاى یاریدەدەر زەینەب شێخلى باسى لە بەردەوامیی و پەروەردەی سەرەتایی کرد، هەروەها جەلال بارفین لە ڕێکخراوى (مەیپڵ ترى) تیشکى خستە سەر وزەی نوێبووەوە و کاریگەرییەکانی لەسەر ژینگە و ئابووری، هەروەک مامۆستاى یاریدەدەر موسلم نەجیب زێدان بەوردى و زانستى ڕونکردنەوەى لەبارەى بنەماکانی بەڕێوەبردنی ژینگە: لایەنە پەیوەندیدارەکان، کاریگەرییەکان، و چارەسەرە بەردەوامەکان پێشکەش بە ئامادەبووان کرد، دواتریش ئامادەبوان گفتوگۆى چڕیان لەسەر ناوەڕۆکى بابەتەکان کرد.

لە کۆتایی وۆرکشۆپەکەدا، بڕوانامەى ڕێز و سوپاس پێشکەش بەو فێرخوازانەى زانکۆى جیهان-هەولێر کرا، کە لەماوەى ڕابردودا بەشێوەیەکى خۆبەش هاوکار و هەماهەنگى ڕێکخراوى (مەیپڵ ترە)یان کردوە و، چالاکى جۆراوجۆریان بەڕێوەبردوە.

خۆبەخشەکان

# وێنە ناو ماوە كرێدیت
1 تەنیا سلام صالح تەنیا سلام صالح 3 100
2 ئەزوەر مەهدی قاسم ئاغا ئەزوەر مەهدی قاسم ئاغا 3 100
3 هێڤی مەحمەد قادر هێڤی مەحمەد قادر 3 100
4 زانکۆی جیهان-هەولێر زانکۆی جیهان-هەولێر 3 100
5 د. عبدالستار كەريم سەعيد د. عبدالستار كەريم سەعيد 3 100
6 د. ئەياد حازم حەسەن د. ئەياد حازم حەسەن 3 100
7 هاوكار قاسم پيرداوود هاوكار قاسم پيرداوود 3 100
8 د. ئەمجەد صابر دیلوی د. ئەمجەد صابر دیلوی 3 100

لە بەرنامەیەكی تەلەڤزیۆنییدا لە كەناڵی ئاسمانیی سپێدە، کە ڕۆژی دووشەممە ڕێكەوتی 28-12-2025، پەخش کرا؛ ڕزگار ساڵح، فێرخوازی قۆناغی سێهەمی بەشی ڕاگەیاندن لە زانكۆی جیهان-هەولێر، باسی لە بەكارهێنانی ژیریی دەستكرد لەلایەن فێرخوازانی زانكۆ کرد.

بەرنامەی (ئەمڕۆی سپێدە) كە لە كەناڵی ئاسمانیی سپێدە پەخش دەكرێت، یەكێك لە تەوەرەكانی ئەمجارەی بەرنامەكەی تەرخان كردبوو بۆ باسكردن لە (بەكارهێنانی ژیریی دەستكرد لەلایەن قوتابیانی زانكۆ)، بۆ ئەو مەبەستەش، كەناڵەكە بانگهێشتی (ڕزگار ساڵح)ـی فێرخوازی بەشی ڕاگەیاندنى كرد بۆ قسەكردن و گفتوگۆ دەربارەی تەوەری بەرنامەكە. لە سەرەتای قسەكانیدا، ڕزگار ساڵح ڕایگەیاند: ژیریی دەستكرد بابەتێكی زۆر نوێ نییە، بەڵام ئێستا زۆر بەربڵاو بووە و خەڵك زۆر بەكاری دەهێنێت، بەتایبەتی لەلایەن فێرخوازانەوە، چونكە ئامڕازێكی زۆر یارمەتیدەرە و دەتوانێت سوودی زۆر گەورە بە بواری خوێندن بگەیەنێت. وتیشی: ژیریی دەستكرد تەواوكەری كاری مرۆڤە و كۆمەڵگە بەرەو پێشەوە دەبات، بەڵام نابێت لەبیرمان بچێت كە ژیریی دەستكرد ناتوانێت بە تەواوی جێگەی كار و پیشەی مرۆڤ بگرێتەوە.

لە بەشێكی دیكەی قسەكانی لە بەرنامەكەدا، ڕزگار ساڵح وتی: پێویستە فێرخوازانی زانكۆ سوودی زیاتر لە تایبەتمەندییەكانی ژیریی دەستكرد وەربگرن، بەڵام نابێت بیكەنە جێگرەوەی بیركردنەوەی خۆیان. ئێمە لە زانكۆ كۆمەڵێك ئەرك و بەرپرسیارێتییمان هەیە، ئاساییە ژیریی دەستكرد وەك هاوكارێك بۆ دەستخستنی زانیاریی زیاتر و، بەمەبەستی ڕێكخستنی كات بەكاری بهێنین، بەڵام نابێت بەتەواوی سەرجەم ئەركەكە لەڕێگەی ئەوەوە جێبەجێ بكەین، چونكە سەرەنجام بە زیان بۆ سەر ئاستی زانستیی و ئەكادیمییمان ئەشكێتەوە.

لە باسی شێوازی مامەڵەی مامۆستا لە بەركاهێنانی ژیریی دەستكرد لەلایەن فێرخوازەوە، ئەو فێرخوازەی بەشی ڕاگەیاندن ئاماژەی بەوەدا كە، بەشێكی زۆری مامۆستاكان ڕێگە دەدەن بە فێرخواز ژیریی دەستكرد بەكاربهێنن، بەڵام بەشێوەیەكی درووست و بە سنوورێكی دیاریكراو، ئەوەش بەو ئامانجەی كە فێرخوازەكە سوود ببینێت، نەك بەپێچەوانەوە زیانی پێ بگەیەنێت. باسی لەوەش كرد، بەشێكی زۆری مامۆستاكانمان لە زانكۆ توانیویانە ژیریی دەستكرد بە فێرخوازان ئاشنا بكەن و ڕێنماییان بكەن كە چۆن ژیریی دەستكرد بەشێوازە درووستەكەی بەكاربهێنن.

لە كۆتایی قسەكانییدا، ڕزگار ساڵح تیشكی خستە سەر ئەوەی كە پێوستە فێرخوازان خۆیان نوێ بكەنەوە و ئاگاداری گۆڕانكارییە تەكنەلۆژییەكانی سەردەم بن، بەتایبەتی كە ئێستا بە سەردەمی ژیریی دەستكرد ناسراوە و نابێت لێی بێئاگا بین.

بەبۆنەی ڕۆژی “ئاڵا”وە، ڕۆژی چوارشەممە ڕێكەوتی 17-12-2025 سەرۆكایەتیی بەشی ڕاگەیاندن لە زانكۆی جیهان-هەولێر چالاكییەكی مەیدانیی بەسەرپەرشتی مامۆستای یاریدەدەر (ئەحمەد جەمال حەمەكەریم) لەنێو بازاڕی میللیی گەڕەكی نەورۆز ئەنجام دا.

لە چالاكییەكەدا كە فێرخوازانی هەردوو قۆناغی یەكەم و دووەمی بەشی ڕاگەیاندن بەشداربوون لە دابەشكردنی ئاڵای كوردستان و بڵاوكراوەیەك بەسەر هاوڵاتییانی بازاڕی میللیی گەڕەكی نەورۆز لە شاری هەولێر. ناوەڕۆكی بڵاوكراوەكە پێكهاتبوو لە زانیاریی دەربارەی ئاڵای كوردستان و پێكهاتەكانی ناو ئاڵاكە، هەروەها باس لە مێژووی هەڵكردنی ئاڵای كوردستان كراوە بۆ یەكەمجار لەلایەن پێشەوا قازی موحەممەدەوە. هەر لەو بڵاوكراوەیەدا كە فێرخوازان دابەشیان كرد، ئاماژە بە بڕیاری ساڵی 2009ـی پەرلەمانی كوردستان دراوە كە تیایدا 17ـی كانوونی یەكەمی هەموو ساڵێكی وەك ڕۆژی ئاڵا دیارییكردووە.

لە چالاكییەكەدا، فێرخوازان ڕۆژی ئاڵایان بەرز ڕاگرت، هەروەها هاوڵاتیانیان ئاشناى مێژووی درووستبوونی ئاڵای كوردستان و ڕۆژى ئاڵا کرد.

سەرۆكایەتیی بەشی ڕاگەیاندن لە زانکۆی جیهان – هەولێر ڕۆژی یەکشەممە، ڕێکەوتی ٧-١٢-٢٠٢٥،پێشوازیی كرد لە مەناف موبارەک بەرپرسی پرۆژەکانی تۆڕی DWـی ئەڵمانی و، وۆركشۆپێكی بەئامانجی بەهێزکردنی توانا پیشەییەکانی فێرخوازان و گرێدانی لایەنی تیۆری بە ئەزموونە نێودەوڵەتییە مەیدانییەکان ئەنجام دا.

لەو وۆركشۆپەدا، كە لە هۆڵی ئەكادیمیای جیهان بۆ ڕاهێنان و پەرەپێدان بەشێوەیەكی چڕ دەستی پێکرد، ژمارەیەك لە فێرخوازانی بەشی ڕاگەیاندن لە هەموو قۆناغە جیاوازەكان ئامادەیبوون و، بۆ ماوەی دوو ڕۆژ بەردەوام بوو، لە وۆركشۆپەكەدا بەشێوەیەکی سەرەکیی گرنگیی درا بە پێشبینیکردنی داهاتووی پیشەیی بۆ فێرخوازان و گفتوگۆکردن لەسەر ڕێگە و میکانیزمە نوێیەکان کە توانای ئەوەیان پێدەدات بە متمانە و شارەزاییەوە بچنە ناو بازاڕی کاری میدیاییەوە.

بۆ ئەو مەبەستە مەناف موبارەک بەشێکی گەورەی وۆرکشۆپەکەی تەرخان کرد بۆ لایەنی تەکنیکی و پراکتیکی، کە تیایدا ڕوونکردنەوەیەکی وردی پێشکەش بە فێرخوازان کرد دەربارەی ئەپڵیکەیشنی DPA، هاوكات باسی چۆنیەتی سوودوەرگرتنی كرد لەم ئەپڵیکەیشنە و، بەکارهێنانی وەک ئامڕازێکی کاریگەر لە کاری ڕۆژنامەوانییدا كرد.