لە چوارچێوەی چالاکییە هۆشیارییە کۆمەڵایەتییەکاندا، ڕۆژی سێشەممە، ڕێکەوتى (٢٥/١١/٢٠٢٥) گروپێک لە فێرخوازانى قۆناغی چوارەمی بەشی شیکاری کیمیایی پزیشکی لە زانکۆی جیهان-هەولێر، سەردانی قوتابخانەی ئامادەیی (بانەیی) کچانیان کرد.
سەردانەکە بە سەرپەرشتیی مامۆستای یاریدەدەر (هەوڕێ فاتیح سامی) ئەنجام درا و، لەلایەن مامۆستا بانە ڕەحمان بەڕێوەبەری قوتابخانەکە بە گەرمی پێشوازییان لێ کرا، پاشان فێرخوازان سیمینارێکیان بە ناونیشانی “تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و کاریگەرییان لەسەر ژیانی قوتابى” پێشکەش کرد، لەو چوارچێوەیەدا فێرخوازان باسیان لە پلاتفۆرمە کۆمەڵایەتییە جۆراوجۆرەکان کرد، هاوکات تیشکیان خستە سەر کاریگەرییان لەسەر ڕەفتاری فێرخوازان، تەندروستیی دەروونی، تەرکیزی خوێندن و کارلێکی کۆمەڵایەتی. لە بەشێکى دیکەى سمینارەکەیاندا فێرخوازان تیشکیان خستە سەر لایەنە ئەرێنییەکانی وەک پەرەپێدانی لێهاتووییە تەکنەلۆژییەکان، لە بەرامبەر لایەنە نەرێنییەکانی وەک (Cyberbullying)، ئالوودەبوون، پەرتەوازەبوونی سەرنج و بڵاوبوونەوەی زانیاریی ناڕاست، لە کۆتایشدا فێرخوازانى زانکۆى جیهان-هەولێر قوتابیانى قوتابخانەکەیان هاندا بەشێوەیەکى ژیرانە و بەرپرسانەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەکاربهێنن.
سیمینارەکە بە شێوازێکی کارلێککاری بەڕێوەچوو و فێرخوازان بە پرسیار و سەرنجەکانیان بابەتەکەیان دەوڵەمەند کرد، لە کۆتاییدا، کارگێڕیی قوتابخانە ڕۆڵ و هەوڵی فێرخوازانی بەرز نرخاند لە بڵاوکردنەوەی هۆشیاری و جەختی لە گرنگیی ئەم چالاکییە پەروەردەییانە کردەوە بۆ بنیاتنانی نەوەیەکی هۆشیار و بەرپرس.
ڕۆژی دووشەممە، ڕێکەوتى (٦/١٠/٢٠٢٥) گروپێک لە فێرخوازانى قۆناغی چوارەمی بەشی شیکاری کیمیایی پزیشکی لە زانکۆی جیهان – هەولێر، سەردانی قوتابخانەی ئامادەیی بارزی ئەهلییان کرد چالاکیەکى هۆشیاری تەندروستیان بە ناونیشانی “جگەرەکێشان: جۆرەکانی و لێکەوتەکانی” ئەنجامدا.
فێرخوازانى زانکۆى جیهان-هەولێر کە بەسەرپەرشتى مامۆستاى یاریدەدەر (هەوری فاتیح) سەرۆکى بەشى شیکارى کیمیایی پزیشکى سەردانى قوتابخانەکەیان کرد، سەرەتا فێرخوازان بەگەرمى لەلایەن مامۆستا ڕاستى غەفور بەڕێوەبەری قوتابخانەکە پێشوازییان لێکرا، لە وتەیەکیدا دەستخۆشى لە فێرخوازان کرد بۆ پەرەپێدانی هاریکاری نێوان دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا و قوتابخانەکان. پاشان ساڵح شوان فێرخوازانى بەشی شیکاری کیمیایی پزیشکی لە هۆڵى قوتابخانەکە ناوەڕۆکى بابەتەکەى پێشکەش بە قوتابیان کرد و، تیایدا بە وردى تیشکى خستە سەر جۆرە جیاوازەکانی جگەرەکێشان لەوانە (جگەرە، سیگار، نێرگەلە، تووتنی گەرمکراو (IQOS) و جگەرەی ئەلیکترۆنی (Vape) )، وتیشى هەموو ئەمانە زیاتر لە ٧,٠٠٠ ماددەی کیمیایی ژەهراوییان تێدایە، لەوانە نیکۆتین، قەتران، فۆرمالدەهاید، قورقوشم و یەکەم ئۆکسیدی کاربۆن، بۆ ئەوەش بە وردى و زانستى باسى لە زیانەکانی ئەو ماددانە لەسەر تەندروستی و کۆئەندامی هەناسە و دڵ و خوێنبەرەکان کرد وتى: ئەم ماددانە دەبنە هۆی کەمبوونەوەی ئاستی ئۆکسجین لە خوێندا، لەناوچوونی خانەکانی سییەکان و دڵ، گۆڕینی کیمیای مێشک، جگە لە دروستکردنی گۆڕانی بۆماوەیی (genetic mutations) کە مەترسیی تووشبوون بە شێرپەنجە زیاد دەکەن.
لە بەشێکى دیکەى باسەکەیدا ڕوو لە قوتابیانى قوتابخانەکە، ئەو فێرخوازەى زانکۆى جیهان-هەولێر ڕونیکردەوە جگەرەی ئەلیکترۆنی جێگرەوەیەکی سەلامەت نییە، چونکە دەبێتە هۆی فشاری ئۆکسێنەر (oxidative stress) و زیانگەیاندن بە (DNA) و لاوازبوونی کۆئەندامی بەرگری، لە کۆتاییشدا ئامۆژگاریی کرداریی بۆ وازهێنان لە جۆرە جیاوازەکانى جگەرە پێشکەش بە فێرخوازان کرد و، گرنگیی گرتنەبەری شێوازێکی ژیانی بێ جگەرەکێشان بۆ پاراستنی تەندروستیی گشتی و بایۆکیمیایی خستەڕوو.
ڕۆژی یەکشەممە، ڕێکەوتى (١٢/١٠/٢٠٢٥) گروپێک لە فێرخوازانى قۆناغی چوارەمی بەشی شیکاری کیمیایی پزیشکی لە زانکۆی جیهان – هەولێر، بە سەرپەرشتی یاریدەدەری مامۆستا عەبدوڵڵا جودەت، سەردانێکی زانستی و هۆشیارکردنەوەیان بۆ کۆمەڵگەی پەروەردەیی دایاکۆ لە شارى هەولێر ئەنجامدا.
فێرخوازان بە گەرمی لەلایەن مامۆستا نزهەت حەسەن ئەبوبەکر بەڕێوەبەری کۆمەڵگە، پێشوازییان لێکرا، لە وتەیەکى کورتدا ستایشی ڕۆڵی زانکۆی جیهان-هەولێرى کرد لە پشتگیریکردنی چالاکییە تەندروستی و پەروەردەییەکان کە لەلایەن فێرخوازانەوە بەڕێوەدەبرێن. پاشان فێرخوازان لە هۆڵى کۆمەڵگەکە ناوەڕۆکى چالاکیەکەیان دەستپێکرد، بۆ ئەوەش دالیا دلێر بە ناونیشانی “مەترسییە شاراوەکانی خواردنەوە گازییەکان و خواردنەوە وزەبەخشەکان لەسەر تەندروستی مرۆڤ” ناوەڕۆکى بابەتەکەى پێشکەش کرد و، تیایدا بە وردی باسی کاریگەرییە بایۆکیمیایی و فسیۆلۆژییەکانی ئەم خواردنەوانە بڵاوانەی ناو گەنجان کرد.
لە بەشێکى دیکەى باسەکەیدا ڕوونی کردەوە کە خواردنەوە گازییەکان ڕێژەیەکی زۆری شەکر، کافاین، ترشی فۆسفۆریک و ڕەنگەکانی پیشەسازییان تێدایە، کە دەبێتە هۆی کلۆربوونی ددان، کەمی ڤیتامینەکان، لاوازبوونی مژینی کالیسیۆم، بەمەش دەبێتە هۆی پووکانەوەی ئێسک و زیادبوونی مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و شەکرە. هەروەها ئاماژەی بەوەدا کافاین دەبێتە هۆی بێخەوی، دڵەڕاوکێ، زیادبوونی لێدانی دڵ و کەمبوونەوەی ڕێژەی ئاسن لە خوێندا، لە کاتێکدا ترشی فۆسفۆریک مژینی کالیسیۆم لاواز دەکات کە بۆ تەندروستی ئێسک زۆر پێویستە.
لە کۆتایی قسەکەیدا، ئەو فێرخوازەى زانکۆى جیهان-هەولێر باسی زیانەکانی خواردنەوە وزەبەخشەکانی کرد کە پێکهاتەی وەک تۆرین، گوارانا و جینسنگیان تێدایە، کە دەبنە هۆی زۆر چالاکبوونی کۆئەندامی دەمار و بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن و ناڕێکی لێدانی دڵ، جگە لە تێکچوونی هۆرمۆنەکان لە کاتی زۆر خواردنەوەیان.
سیمینارەکە بە پێشکەشکردنی کۆمەڵێکئامۆژگارى بۆ قوتابیانى کۆمەڵگەکە کۆتایی هات، کە تیادا هانى قوتابیانیان دا لە برى خواردنەوە گازییەکان ئاو، شەربەتی سروشتی، شیر، ماست و چای گیایی بخۆنەوە.
فێرخوازانى قۆناغی دووەمی بەشى گرافیک دیزاین لە زانکۆی جیهان-هەولێر، ڕۆژی پێنجشەممە ڕێکەوتى (٢٤/٤/٢٠٢٥) بەسەرپەرشتى مامۆستاى یاریدەدەر سەجا عەبدولهادی سەردانى باخچەى منداڵانى فلۆرانتیان لە شارى هەولێر کرد.
دواى گەیشتنیان بە باخچەکە، فێرخوازان لەلایەن وەفا نامیق مەجید بەڕێوەبەرى باخچەى منداڵان بەگەرمى پێشوازییان لێکرا، پاشان فێرخوازان کۆمەڵێک کتێبى چیرۆکى منداڵان، کە خۆیان نوسین و دیزاینى ناوەڕۆک و بەرگەکانیان کردبوو پێشکەشى منداڵانى باخچەکەیان کرد، لە میانەی سەردانەکەیاندا، فێرخوازان سەرەتا چیرۆکەکانیان بۆ منداڵانى باخچەکە خوێندەوە، ئەوەش وایکرد منداڵەکان بە جۆش و خرۆشەوە پێشوازى بکەن، پاشان منداڵان چالاکانە بەشدارییان لە چالاکییە پەیوەندیدارەکانی وەک ڕەنگکردن و وێنەکێشان کرد.
لە بەرامبەر بەڕێوەبەری باخچەى منداڵانى فلۆرانت، سوپاسى فێرخوازان و مامۆستاى سەرپەرشتیارى کرد، پاشان بە گرنگیەوە ستایشی ئەو کارە خۆبەخشییەی فێرخوازانى کرد، ڕونیشیکردەوە ئەو چالاکیە کاریگەریی ئەرێنی لەسەر منداڵان هەیە.
پ.ی.د. ئیسماعیل نەجمالدین نامق توێژینەوەیەکی زانستی بە ناونیشانی (زمانی کوردی وەک زمانی یاسادانان و دادوەری) بڵاوکردەوە، لە ژمارەی هەشتەمی گۆڤاری زمانەوانی کە لەلایەن ناوەندی توێژینەوە زمانییەکان لە زانکۆی جیهان – سلێمانی دەردەچێت.
ئامانجی ئەم توێژینەوەیە بەرزکردنەوەی هۆشیاری زمانییە و پشتگیری کردنە لە بەکارهێنانی زمانی کوردی لە یاسادانان و لە نووسینی بڕیارە دادگاییەکاندا، کە لەلایەن دادگاکانی جۆراوجۆر دەردەچن.
پ.ی.د. ئیسماعیل نەجمالدین نامق کتێبی خۆی بە ناونیشانی (یاسای کارگێڕی ژینگە) بڵاوکردەوە، کە لە ناوەڕۆکیدا چەمکی یاسایی ژینگە، شێوەکانی پاراستنی ژینگە، ڕێکخستنی یاسایی ژینگە، هەروەها ڕۆڵی چاودێری دادگایی لەسەر بڕیارە کارگێڕییە ژینگەییەکان باس دەکات، وەکە هەروەها چەند بابەتێکی گرنگی تر لە بواری یاسادا.
ئەم کتێبە بە کارێکی زانستی و گرنگ دادەنرێت و تایبەتمەندە بە ناوەڕۆکی زانستی قووڵ و ورد، و کاریگەرییەکی دیاریکراوی هەیە لە بڵاوکردنەوەی بیرۆکەی پاراستن و پارێزگاری ژینگە لە چوارچێوەی یاساییدا.
لە زانكۆی جیهان – سلێمانی لە مەراسیمێکی شایستەدا، بڕوانامە بەخشرایە مامۆستایانی بەشداربوی چوارەم خولی پێداگۆجی، کە تێیدا (٨٥) مامۆستای وەزارەتی پەروەردە تێیدا بەشداربوون.
خولەكە بە هەماهەنگی لە نێوان دەستەی ئەمیندارانی زانكۆكانی جیهان و وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕێكخرابوو، وەئامانجی ئەم خولە، ڕاهێنانی مامۆستایان بوو لەسەر نوێترین شێوازەكانی وانەووتنەوە (پێداگۆجی) و ئامادەكردنیان بۆ گواستنەوەی تواناكانیان بۆ خوێندنگە جیاوازەكان.
لەمەراسیمەکدا بەڕێزان پ. د. ئومید روفیق فتاح، سەرۆکی زانکۆ و پ. ی. د.سادات عەبدللە عزیز، یاریدەدەری سەرۆکی زانکۆ بۆ کاروباری زانستی و خوێندنی باڵا، بەڕێوەبەر گشتی پەروەردەی سلێمانی، بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی مەشق وڕاهێان، وە بەڕێوەبەری پەروەردەی ڕۆژهەڵات ئامادەبوون، لە کۆتاییدا سوپاس وڕێزلێنان بە مامۆستایانی خولەکە و بڕوانامەی بەشداریکردن بەسەر مامۆستایانی بەشداربوو دابەشکرا.
قائیمقامیەتی قەزای مەڵبەندی سلێمانی میوانداریی زانکۆی جیهان-سلێمانی کرد. لە دانیشتنەکەدا کە هەریەك لە بەڕێز سەرۆکی زانکۆی جیهان-سلێمانی پ.د ئومێد رفیق فتاح و بەڕێز قائیمقامی سلێمانی ئاوات محمد غفور و ئەندامانی لیژنەی باڵای قائیمقامیەتی تێیدا ئامادەبوون، باسی هەنگاوە ئایندەییەکان کرا بۆ بە سیستەمیکردنی کار و چالاکییەکانی قائیمقامیەتی قەزای مەڵبەندی سلێمانی.
پێشتر و لەبەر ڕۆشنایی یادداشتێکی لێکتێگەیشتی نێوان زانکۆکە و قائیمقامیەتی قەزای مەڵبەندی سلێمانی، زانکۆی جیهان-سلێمانی پۆرتاڵی تایبەت و چەندین ئامێر و سێرڤەری بۆ قایمقامیەت دابین کرد. دابینکارییەکانی زانکۆی جیهان- سلێمانی، کاری لێژنە هاوبەشەکانی قایمقامیەت کە ٤٧ لیژنەن تەواو ئاسان دەکات وهەنگاوێکی گرنگە بۆ کۆکردنەوەی زانیاری و بە دیجیتاڵکردنی داتاکان.
لە لای خۆیەوە بەڕێز سەرۆکی زانکۆی جیهان-سلێمانی ئامادەیی تەواوی زانکۆی بۆ پاڵپشتیکردنی قائیمقامیەتی قەزای مەڵبەندی سلێمانی لە ئێستا و داهاتوودا، بە شێوازێك کە ئەرکی سەرشانی لیژنەکان سووکتر بکات و بتوانن خزمەتی زیاتر بە هاووڵاتیان بگەیەنن.
لە کۆتایی دانیشتنەکەدا، بەڕێز قائیمقامی سلێمانی سوپاسی بێ پایانی زانکۆی جیهان-سلێمانی کرد و خەڵاتی ڕێزلێنان بەخشرایە بەڕێز سەرۆکی زانکۆ و بەڕێز پ.ی.د. نزار عبدالقادر علی لە پای ماندووبوونیان لە دروستکردنی پۆرتاڵی قائیمقامیەت و بە دواداچوون وهەماهەنگیی لەگەڵ تیمە پسپۆڕەکانی قائیمقامیەت، کارێك کە دەچێتە خزمەتی شاری سلێمانی و سەرجەم دانیشتوانی شارەکە.
بەڕێز سەرۆکی زانکۆی جیهان سلێمانی پ. د. ئومێد رفیق فتاح و بەڕێز سەرۆکی زانکۆی جیهان – دهۆک پ. د. زێڤان عبدالمحسن أسعد بەشدارییان لە دانیشتنەکانی ڕۆژی یەکەمی کۆنفرانسی (Digital Universities Arab World 2025) کرد، کە لە شانشینی عومان لە ١٦ تا ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ بەڕێوەدەچێت. ئەم کۆنفرانسە لەلایەن دامەزراوەی تایمزی بەریتانی (Times Higher Education) بە هاوکاری وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوە و داهێنان لە شانشینی عومان و لە زانکۆی (الجامعة العربية المفتوحة )سازدرابوو.
چالاکییەکانی ڕۆژی یەکەم بە ئامادەبوونی زیاتر لە (٣٠٠) سەرکردەی خوێندنی باڵای لە جیهاندا بەڕێوەچوو، لەوانە سەرۆکی زانکۆکان، ڕاگری کۆلێژەکان، بەڕێوەبەری سەنتەرەکانی توێژینەوە، و شارەزایانی گۆڕانکاریی دیجیتاڵی، جگە لە زیاتر لە (٧٠) وتاربێژی پسپۆڕ کە باس لە بابەتەکانی زیرەکی دەستکرد، فێربوونی تێکەڵاو، و حوکمڕانی دیجیتاڵی زانکۆیی دەکەن. بەشداریکردنی سەرۆکی زانکۆ لەم بۆنەیەدا بەڵگەیە لەسەر گرنگیپێدانی زانکۆ بۆ خۆگونجاندن لەگەڵ گۆڕانکارییە جیهانییەکان لە بواری خوێندنی باڵادا، و دووپاتکردنەوەی ئامادەیی ئەکادیمی زانکۆیە لەسەر ئاستی عەرەبی و نێودەوڵەتی، هەروەها بنیاتنانی پردی هاوکاری لەگەڵ دامەزراوە پێشەنگەکان لە بواری فێربوونی دیجیتاڵیدا.
بەڕێز پ.د. کریم شەریف قەرەجەتانی سیمینارێک بە خوێندکارانی قۆناغی یەکەم لە پةیمانگای تەکنیکی و پیشەیی زانکۆی جیهان پێشکەش کرد بە ناونیشانی «چۆنیەتی خۆگونجاندن لەگەڵ ژینگەی زانکۆ و پێداویستیەکانی ئەم قۆناغەی نوێ». لەو سیمینارەدا، ووتی سەبارەت بە هۆکارە یارمەتیدەرەکان بۆ خۆگونجاندن لە ناو ژینگەی ئەکادیمیایەوە دوای گواستنەوە لە ژینگەی جیاواز و تەواوەتی، و ژمارەیەکی زۆر لە خوێندکاران و مامۆستایان بەشداربوون.
